Kısa cevap: Aralık ayında Akdeniz ve Ege kıyılarında açık bahçeye geç sarımsak, bakla, kışlık bezelye, ıspanak ve marul fidesi dikilebilir. Marmara ve Karadeniz kıyılarında açık alan ekimi yalnızca iyi drene olan yataklarda ve örtü altında anlamlıdır. Isıtmasız serada ve soğuk çerçevede marul, ıspanak, roka, tere ve taze soğan yetiştirmeye devam edilir. İç ve Doğu Anadolu'da aralık ekim ayı değil; toprak koruma, sera bakımı ve ilkbahar planlama ayıdır.
Aralık, birçok bahçe sahibinin "artık yapacak bir şey kalmadı" dediği aydır. Oysa Türkiye'nin kıyı şeridinde aralık hâlâ verimli geçer: Kasımda dikilen sarımsak kök salar, bakla ve bezelye yavaş yavaş boy atar, seradaki marul ve ıspanak kış sofrasına yeşillik taşır.
Bu rehberde aralık ayında hangi sebzelerin ekilip dikilebileceğini bölge bölge anlatıyoruz. Açık bahçe, ısıtmasız sera, soğuk çerçeve ve balkon için ayrı listeler, aralıkta yapılması gereken kış işleri ve en sık yapılan hatalar aşağıda.
Aralık ayında ekilecek sebzeler: hızlı liste
Aralık ayında ekilip dikilebilecek başlıca sebzeler, ekim şekilleri ve beklenen hasat zamanları aşağıdaki tabloda. Ayrıntılar ve bölgelere göre farklar yazının devamında.
| Sebze | Nasıl ekilir? | Nerede / hangi bölgede? | Hasat |
|---|---|---|---|
| Sarımsak (geç dikim) | Diş, 3–4 cm | Akdeniz ve Ege kıyısı (ay başı) | Haziran |
| Bakla | Tohum, 5–8 cm | Ege ve Akdeniz kıyısı | Nisan–mayıs |
| Kışlık bezelye | Tohum, 3–5 cm | Ege, Akdeniz, ılık Marmara kıyıları | Nisan–mayıs |
| Ispanak | Tohum | Akdeniz ve Ege kıyısı, sera | Şubat–mart |
| Marul, kıvırcık | Fide | Kıyı bölgeler, ısıtmasız sera | Şubat–mart |
| Roka, tere | Tohum | Isıtmasız sera, soğuk çerçeve | 4–6 hafta |
| Taze soğan | Fide (demet) | Sera, balkon, kıyı bahçeleri | Şubat |
| Mikro yeşillik | Tohum, tepsi | Pencere önü | 7–14 gün |
Aralıkta bahçede neler oluyor?
Aralık, yılın en kısa günlerinin yaşandığı aydır. Türkiye'de gün uzunluğu aralık ortasında 9–9,5 saate kadar iner. Bu kadar az ışıkta bitkiler büyümez, yalnızca yaşamlarını sürdürür. Bu yüzden aralıkta yapılan ekimlerin amacı hızlı hasat değil, ilkbaharda erken başlangıçtır.
Aralık ekimlerinde başarıyı belirleyen üç şey vardır:
- Soğuğa dayanıklı tür seçmek: Sarımsak, bakla, bezelye, ıspanak, kışlık marul ve lahanagiller hafif donlara dayanır. Domates, biber, fasulye gibi sıcak sever sebzeler bu ay açıkta yetişmez.
- Drenaj: Kışın kökleri öldüren çoğu zaman soğuk değil, suya doymuş topraktır. Yükseltilmiş yataklar bu yüzden kışın büyük avantaj sağlar.
- Koruma: Agril örtü, soğuk çerçeve veya basit bir tünel, gece sıcaklığını birkaç derece yükselterek yeşilliklerin donmasını önler.
Kasım ayında neler ekilebildiğini merak ediyorsanız kasım ayında ne ekilir rehberimize, ısıtmasız serada kışın neler yetiştiğini görmek için ısıtmasız serada kış üretimi yazımıza bakabilirsiniz.
Aralık ayında açık bahçeye ne ekilir?
Sarımsak (geç dikim)
Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü'nün sarımsak yayınına göre ılıman iklimlerde sarımsak dikimi kasımda başlar. Akdeniz ve Ege kıyılarında kasımda yetişemediyseniz aralığın ilk yarısında dikim hâlâ mümkündür. Geç dikilen sarımsak biraz daha küçük baş yapabilir ama yine de haziranda hasada gelir.
- Derinlik: 3–4 cm.
- Mesafe: 10×10 cm.
- İpucu: Toprak çamur hâlindeyse dikimi birkaç gün erteleyin. Islak toprağa gömülen diş çürüyebilir.
Bakla
Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin ders notlarına göre Ege ve Akdeniz sahil bölgelerinde bakla kışlık olarak kasım ve aralık aylarında ekilir. Aralık, kıyıda bakla ekimi için son uygun dönemdir.
- Derinlik: Küçük taneli çeşitlerde 5–6 cm, iri taneli çeşitlerde 7–8 cm.
- Mesafe: Sıra arası 20–30 cm, sıra üzeri 6–10 cm.
Kışlık bezelye
Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün bezelye yayınına göre sonbahar çeşitleri kasım-aralık aylarında ekilir. Bezelye serin havayı sever ama tohum ıslak ve soğuk toprakta çürümeye yatkındır; aralıkta ekecekseniz iyi drene olan bir yatak seçin.
- Derinlik: 3–5 cm.
- Sırık çeşitlerde mesafe: Sıra arası 50–80 cm, sıra üzeri 15–25 cm. Desteğini ekimle birlikte kurun.
Sebze Yatağı Bitki Destek Ünitesi (110 cm)Kışlık bezelye ve bakla için yatağın üzerine kurulan galvaniz destek; ilkbaharda fasulye ve salatalıkla kullanmaya devam edersiniz.Ürünü incele →
Ispanak, marul ve kışlık yeşillikler
Akdeniz ve Ege kıyılarında aralıkta ıspanak tohumu ekilebilir, marul ve kıvırcık fidesi dikilebilir. Tohumdan ekilen ıspanak bu ayda yavaş çimlenir; hasadı genellikle şubat-mart aylarına kalır. Daha hızlı sonuç için hazır fide dikmek, aralıkta zaman kazandırır.
Kışlık lahanagiller
Kara lahana, beyaz lahana, brokoli ve karnabahar fideleri ılık kıyılarda aralıkta da dikilebilir; ancak en iyi sonuç eylül-ekim dikimlerinden alınır. Aralıkta dikilen lahanagiller ilkbaharda hasada gelir. Kara lahana soğuğa en dayanıklı olanıdır; Karadeniz'in kış sebzesi olması boşuna değildir.
Bölgelere göre aralık ekim takvimi
Aşağıdaki tablo genel bir rehberdir. Yükselti, denize uzaklık ve o yılın hava koşulları ekim zamanını değiştirebilir.
| Bölge | Açık bahçe (aralık) | Sera ve soğuk çerçeve (aralık) | Aralık işleri |
|---|---|---|---|
| Akdeniz kıyısı | Geç sarımsak, bakla, bezelye, ıspanak, marul ve lahanagil fidesi, roka, maydanoz | Marul, roka, tere, ıspanak, taze soğan; ılık seralarda kışlık domates bakımı | Malçlama, sulama kontrolü |
| Ege kıyısı | Bakla, bezelye, geç sarımsak, ıspanak | Marul, roka, tere, ıspanak, maydanoz | Yeşil gübre bakımı, drenaj |
| Marmara | Yalnızca ılık kıyılarda bakla ve bezelye; diğer yerlerde ekim yerine bakım | Marul, ıspanak, roka, tere | Agril örtü, sera havalandırma |
| Karadeniz kıyısı | Açık alanda ekim yok denecek kadar azdır | Marul, ıspanak, kara lahana bakımı | Drenaj, malç, kar yüküne karşı önlem |
| İç Anadolu | Açık alanda ekim yapılmaz | Kasımdan kalan yeşilliklerin hasadı | Toprak örtüsü, alet bakımı, tohum planı |
| Doğu ve Güneydoğu Anadolu | Doğu'da ekim yok; Güneydoğu'nun ılık ovalarında bakla ve ıspanak denenebilir | Varsa sera içi yeşillik | Kar ve don önlemi, planlama |
Kendi ilinizin ortalama don tarihlerini öğrenmek için Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün don takvimi yayınlarına bakabilirsiniz. Bu tarihler, hangi sebzeyi ne zaman ekeceğinizi bölge tablosundan daha kesin söyler.
Aralıkta serada ve soğuk çerçevede ne yetişir?
Isıtmasız bir sera veya soğuk çerçeve, aralıkta bahçenin en verimli köşesidir. Gündüz güneş seranın içini dışarıya göre belirgin şekilde ısıtır, gece ise rüzgârdan korur.
- Marul ve kıvırcık: Kışlık çeşitler seçin, fide dikin. Tohumdan başlamak aralıkta çok yavaştır.
- Ispanak: Kış serasının en güvenilir sebzesi. Dış yaprakları kopararak hasat ederseniz bitki yeni yaprak vermeye devam eder.
- Roka ve tere: Soğukta yavaşlasa da serada birkaç haftada hasat verir.
- Taze soğan: Demet hâlinde dikilen taze soğan fidesi kışın da yeşil kalır.
- Maydanoz: Kesildikçe yeniden sürer; kış boyu taze yeşillik sağlar.
Aralıkta seranın en büyük düşmanı soğuk değil, yoğuşma ve nemdir. Güneşli günlerde öğle saatlerinde kapıyı veya pencereyi açarak havalandırın; yaprakların üzerinde biriken su küf ve mildiyö hastalıklarını davet eder. Ayrıntılar için serada havalandırma ve nem rehberimize bakın.
Olimpos Sera 1,58×2,35 mKüçük bahçeler için kompakt galvaniz hobi serası; aralıkta marul, ıspanak ve rokayı soğuktan korur.Ürünü incele →
Seranız yoksa: soğuk çerçeve
Yükseltilmiş bir sebze yatağının üzerine şeffaf bir kapak veya naylon tünel koyarak dakikalar içinde bir soğuk çerçeve kurabilirsiniz. Gece soğuklarında üzerine ikinci kat olarak agril örtü atmak koruma sağlar. Soğuk çerçeve nasıl yapılır yazımız adım adım anlatıyor.
Aralıkta balkonda ne ekilir?
Güneye veya batıya bakan, rüzgâr almayan bir balkonda aralıkta da üretim yapılabilir:
- Marul, roka, tere: Saksıda veya balkon yatağında; soğuk gecelerde üzerlerini agril ile örtün.
- Maydanoz ve dereotu: Kış boyu mutfağa yeşillik sağlar.
- Taze soğan ve sarımsak yeşili: Derin bir saksıya sık dikilen arpacık veya sarımsak dişleri birkaç haftada yeşil yaprak verir.
- Mikro yeşillik: Pencere önünde roka, turp, hardal veya bezelye filizi 7–14 günde hasada gelir. Mikro yeşillik rehberimiz burada.
Balkonda saksı toprağı kışın yavaş kurur; fazla sulamak kök çürümesine yol açar. Toprağın üst 2–3 cm'si kurumadan sulamayın.
Yediveren Bahçe Kulesi1 m²'de 42 bitki; güneşli balkonda kışın marul, roka ve maydanozu, ilkbaharda çileği dikeyde yetiştirin.Ürünü incele →
Aralıkta bahçede başka neler yapılmalı?
Aralık, ekimden çok hazırlık ve koruma ayıdır:
- Toprağı çıplak bırakmayın. Boş yatakları kuru yaprak, saman veya kompostla örtün. Çıplak toprak kış yağmurlarıyla sıkışır ve besinini kaybeder. Malçlama rehberimize göz atın.
- Kompost ve organik gübre serin. Boşalan yataklara olgun kompost veya solucan gübresi serin. Kış yağmurları besinleri yavaşça toprağa taşır, ilkbaharda yatak ekime hazır olur.
- Sera örtüsünü ve bağlantıları kontrol edin. Kar ve fırtına öncesi naylonun gergin olduğundan, kapıların sağlam kapandığından emin olun. Karlı bölgelerde çatıda biriken karı süpürün.
- Su hatlarını boşaltın. Soğuk bölgelerde damla sulama borularındaki suyu boşaltın; donan su boruları çatlatır.
- Aletlerin bakımını yapın. Kürek, çapa ve makasları temizleyip yağlayın.
- Gelecek yılı planlayın. Hangi yatağa ne ekeceğinizi, hangi tohumları alacağınızı şimdiden yazın. Ocakta biber ve patlıcan tohumu ekimi başlıyor.
- Tohum ve fide ihtiyacınızı belirleyin. Kendi tohumunuzu sakladıysanız kuru ve serin bir yerde tutun. Tohum saklama rehberimiz burada.
Aralık ekimlerinde sık yapılan hatalar
- Yaz sebzesini erkenden denemek: Aralıkta domates veya biber fidesini açığa dikmek, ilk donda bitkiyi kaybetmek demektir.
- Islak toprağa ekmek: Çamur hâlindeki toprakta tohum ve sarımsak dişi çürür. Avuçta sıkınca dağılan nemi bekleyin.
- Serayı kapalı tutmak: Hiç havalandırılmayan serada nem birikir, mantar hastalıkları yayılır.
- Fazla sulamak: Kışın bitki az su tüketir. Yaz alışkanlığıyla sulamak kökleri çürütür.
- Agril örtüyü elinizin altında bulundurmamak: Ani don gecelerinde örtüyü aramakla vakit kaybetmeyin.
Sık sorulan sorular
Aralık ayında sarımsak ekilir mi?
Akdeniz ve Ege kıyıları gibi kışı ılık geçen yerlerde aralığın ilk yarısında sarımsak dikilebilir. Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü'ne göre ılıman iklimlerde en uygun dikim zamanı kasımdır; kışı sert bölgelerde ise dikim mart-nisana bırakılır.
Aralıkta serada ne yetişir?
Isıtmasız serada aralıkta marul, ıspanak, roka, tere, maydanoz ve taze soğan yetiştirilebilir. Bu bitkiler soğuğa dayanıklıdır; kısa günlerde yavaş büyüseler de kış boyu hasat verirler. Domates ve biber gibi sıcak sever sebzeler ısıtmasız serada aralıkta büyümez.
Aralıkta fide dikilir mi?
Kıyı bölgelerde marul, ıspanak, kara lahana, brokoli ve taze soğan fideleri aralıkta açığa veya seraya dikilebilir. Fideyi don beklenmeyen bir güne denk getirin, dikimden sonra can suyu verin ve soğuk gecelerde üzerini agril ile örtün.
Aralıkta bakla ekilir mi?
Evet. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi ders notlarına göre Ege ve Akdeniz sahil bölgelerinde bakla kışlık olarak kasım ve aralık aylarında ekilir. İç Anadolu'da bakla ekimi şubat-mart aylarına bırakılır.
Aralıkta balkonda ne yetiştirilir?
Güneş alan bir balkonda marul, roka, tere, maydanoz, taze soğan ve mikro yeşillik yetiştirilebilir. Rüzgârlı balkonlarda bitkileri agril ile örtün ve saksıları fazla sulamayın; kışın toprak yavaş kurur.
Kaynaklar
- Sarımsak Yetiştiriciliği — Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü (Yalova)
- Bakla (Vicia faba) ders notu — Ankara Üniversitesi Açık Ders
- Bezelye Yetiştiriciliği — Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü
- Don Hadisesi ve Türkiye Don Takvimi — Meteoroloji Genel Müdürlüğü
- Fall and Winter Protected Culture Growing — University of Illinois Extension
Aralık, bahçenin dinlendiği ama asla boş kalmadığı aydır. Bugün koruduğunuz toprak ve diktiğiniz birkaç sıra bakla, ilkbaharda bahçenize erken bir başlangıç kazandırır. Kışın drenajı iyi bir üretim alanı için sebze yataklarımıza, kış boyu yeşillik yetiştirmek için sera iskeletlerimize göz atabilirsiniz.
Bahçe Kulesi Ekibi · Bahçe Kulesi® 2020'de Bursa'da kuruldu; Kozhan Kalıp'ın 35 yılı aşkın üretim tecrübesiyle sebze yatakları, dikey tarım kuleleri, sera ve kümes iskeletleri üretiyoruz. Bu rehberdeki bilgiler, yazının sonunda listelenen kaynaklarla doğrulanmıştır. Son güncelleme: 20.11.2026.

















