Kasım Ayında Bahçeye ve Seraya Ne Ekilir?

Kısa cevap: Kasım ayında ılıman bölgelerde (Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz kıyıları) açık bahçeye sarımsak, arpacık soğan, bakla, kışlık bezelye, ıspanak ve yeşil gübre bitkileri ekilir. Serada ve soğuk çerçevede marul, roka, tere, ıspanak ve maydanoz ekimi sürdürülebilir. İç Anadolu ve Doğu Anadolu gibi kışı sert bölgelerde ise açık alanda ekim büyük ölçüde biter; bu bölgelerde kasım toprak hazırlığı, malçlama ve sera içi yeşillik üretimi ayıdır.

Kasım gelince birçok kişi bahçeyi kapatır. Oysa Türkiye'nin kıyı bölgelerinde kasım, kış ve ilkbahar hasadının temelinin atıldığı aydır. Bugün toprağa gömdüğünüz sarımsak dişleri haziranda, ektiğiniz bakla ise nisan-mayısta sofranıza gelir.

Bu yazıda kasım ayında hangi sebzelerin ekilip dikilebileceğini bölge bölge anlatıyoruz. Açık bahçe, sera, soğuk çerçeve ve balkon için ayrı öneriler bulacak, ayrıca kasımda yapılması gereken toprak ve bahçe işlerini öğreneceksiniz.

Kasımda ekim yapmak neden mantıklı?

Sonbahar ekimi, bitkilerin kökünü kışın geliştirip ilkbaharda hızlı bir başlangıç yapmasını sağlar. Toprak hâlâ yazdan kalan ılıklığı taşır, sonbahar yağmurları sulama ihtiyacını azaltır.

Kasımda ekilen bitkilerin ortak özelliği, soğuğa dayanıklı olmalarıdır. Örneğin Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü'ne göre sarımsak dişleri yaklaşık -10 °C'ye, çıkmış bitkiler ise -3 ile -4 °C'ye kadar dayanabilir. Bu yüzden sarımsağın ılıman iklimlerde kasımda dikilmesi önerilir.

Ancak dikkat: Kasım ayında günler hızla kısalır. Türkiye'de günlerin 10 saatin altına indiği dönem yaklaşık kasım ortasında başlar ve bu dönemde bitkilerin büyümesi belirgin şekilde yavaşlar. Yeşillik ekimlerinde hızlı hasat beklemeyin; kasımda ekilen marul ve ıspanak genellikle şubat-mart aylarında olgunlaşır. Ayrıntılar için ısıtmasız serada kış üretimi yazımıza bakın.

Kasım ayında açık bahçeye ne ekilir?

Sarımsak

Kasımın yıldızı sarımsaktır. Yalova enstitüsünün sarımsak yayınına göre ılıman iklimlerde dikim kasımda başlar; kışı sert geçen yerlerde ise dikim mart-nisan aylarına bırakılır.

• Diş seçimi: Yaklaşık 1,5–3,5 g ağırlığında, sağlam ve iri dişler seçin. Çok küçük dişler zayıf bitki verir.
• Derinlik: 3–4 cm.
• Mesafe: Çok sıralı dikimde 10×10 cm.
• Hasat: Yeşil sarımsak şubat sonundan itibaren, kuru sarımsak mayıs sonu – haziran başında hasat edilir.

Taşköprü sarımsağı gibi yerel çeşitler kendi bölgelerinde en iyi sonucu verir. Market sarımsağı yerine yerel üreticiden veya güvenilir bir fidancıdan tohumluk sarımsak almanız önerilir; ithal sarımsaklar filizlenmeyi önleyici işlem görmüş olabilir.

Arpacık soğan

Arpacık soğanlar kasımda ılıman bölgelerde dikilir; kış boyu kök yapar ve ilkbaharda önce taze soğan, ardından kuru soğan verir. Sivri ucu yukarıda kalacak şekilde, ucu toprak yüzeyine yakın olacak derinlikte dikin.

Bakla

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin ders notlarına göre Ege ve Akdeniz gibi sahil bölgelerinde bakla kışlık olarak kasım ve aralık aylarında ekilir. İç Anadolu ve geçit bölgelerinde ise ekim şubat-mart aylarına bırakılır.

• Derinlik: Küçük taneli çeşitlerde 5–6 cm, iri taneli çeşitlerde 7–8 cm.
• Mesafe: Sıra arası 20–30 cm, sıra üzeri 6–10 cm.

Bakla, köklerindeki bakteriler sayesinde havadaki azotu toprağa bağlayan bir baklagildir. Hasattan sonra köklerini toprakta bırakmak, sonraki yaz sebzeleri için toprağı zenginleştirir.

Kışlık bezelye

Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün bezelye yayınına göre sonbahar çeşitleri kasım-aralık aylarında ekilir. Bezelye serin ve nemli havayı sever; Ege, Akdeniz ve Marmara'nın ılık kıyılarında kışlık ekim başarılı olur.

• Derinlik: 3–5 cm.
• Bodur çeşitlerde mesafe: Sıra arası 30–40 cm, sıra üzeri 5–10 cm.
• Sırık çeşitlerde mesafe: Sıra arası 50–80 cm, sıra üzeri 15–25 cm.

Sırık bezelye ilkbaharda hızla tırmanacağı için desteğini ekimle birlikte kurmak işi kolaylaştırır.

Kesik Çatı Bahçe Kemeri (2 Bölüm)Galvaniz iskeletiyle kışlık sırık bezelye, ilkbaharda fasulye ve yazın su kabağı için kalıcı tırmanma desteği.Ürünü incele →

Ispanak ve yeşillikler

Akdeniz ve Ege kıyılarında ıspanak, roka, tere, maydanoz ve kişniş kasımda açık alana da ekilebilir. Marmara ve Karadeniz kıyılarında kasım ekimleri için agril örtü veya soğuk çerçeve kullanmak daha güvenlidir.

Yeşil gübre bitkileri

Boşalan yataklara fiğ, bakla, çavdar veya arpa gibi kışlık örtü bitkileri ekmek, toprağı kış yağmurlarının aşındırmasından korur ve ilkbaharda organik madde olarak toprağa karışır. İç Anadolu'da bunun için en geç ekim ayı uygundur, kıyı bölgelerinde kasım başına kadar ekim yapılabilir. Bu konuyu yeşil gübre yazımızda ayrıntılı anlattık.

Bölgelere göre kasım ekim takvimi

Aşağıdaki tablo genel bir rehberdir. Yükselti, denize uzaklık ve o yılın hava koşulları ekim zamanını değiştirebilir.

İç Anadolu ve Doğu Anadolu'da yaşıyorsanız Yalova enstitüsünün önerisi doğrultusunda sarımsak dikimini mart-nisana bırakabilir ya da toprağı dondan önce kalın malçla örterek kasım dikimini deneyebilirsiniz.

Kasımda serada ve soğuk çerçevede neler yetişir?

Seranız veya soğuk çerçeveniz varsa kasım çok daha verimli geçer:

• Marul ve kıvırcık: Hazır fide dikmek, tohumdan başlamaktan daha hızlı sonuç verir. Kışlık çeşitleri tercih edin.
• Ispanak: Kış serasının en dayanıklı sebzesidir.
• Roka ve tere: Hızlı büyür ama kasım ortasından sonra yavaşlar.
• Maydanoz ve kişniş: Kesildikçe yeniden sürer, kış boyu taze yeşillik sağlar.
• Taze soğan: Arpacık veya tohumdan yeşil soğan için.

Seranız yoksa, yükseltilmiş bir yatağın üzerine şeffaf bir kapak koyarak dakikalar içinde bir soğuk çerçeve kurabilirsiniz.

Modüler Sebze Yatağı No:10 (165×110)Kasımda sarımsak, bakla veya kışlık yeşillik için ideal; iyi drene olan toprağıyla kış yağmurlarında kökler çürümez.Ürünü incele →

Yükseltilmiş yatağın kışın avantajı

Kış aylarında bahçedeki en büyük sorun genellikle soğuk değil, ıslaklıktır. Uzun süre suya doymuş toprakta sarımsak, soğan ve bakla kökleri çürüyebilir. Yükseltilmiş yataklar fazla suyu hızla drene eder, ilkbaharda da daha çabuk ısınır. Bu nedenle Karadeniz ve Marmara gibi yağışlı bölgelerde kışlık ekim için özellikle uygundur.

Kasımda balkonda ne ekilir?

Balkonunuz güneye bakıyorsa kasımda da üretim yapabilirsiniz:

• Roka, tere, marul: Saksıda veya balkon yatağında. Rüzgârlı balkonlarda üzerlerini agril ile örtün.
• Maydanoz ve kişniş: Saksıda kış boyu yaşar, mutfağa yakın olması büyük kolaylıktır.
• Taze soğan ve sarımsak yeşili: Derin bir saksıya sık dikilen arpacık soğan veya sarımsak dişleri birkaç hafta içinde yeşil yaprak verir.
• Mikro yeşillik: Pencere önünde turp, roka, hardal veya bezelye filizi 1–2 haftada hasada gelir.

Dar balkonlarda dikey bir kule, aynı alanda çok daha fazla bitki yetiştirmenizi sağlar. Kışın roka, marul ve maydanozu dikeyde yetiştirip ilkbaharda çileğe geçebilirsiniz.

Yediveren Bahçe Kulesi1 m²'de 42 bitki; güneşli balkonda kışın roka, marul ve maydanozu, ilkbaharda çileği dikeyde yetiştirin.Ürünü incele →

Kasımda bahçede başka neler yapılmalı?

Kasım sadece ekim değil, gelecek sezonun hazırlık ayıdır:

1. Bitki artıklarını temizleyin. Hastalıklı domates, biber ve kabak artıklarını bahçeden uzaklaştırın; sağlıklı artıkları kompost yığınına ekleyin.
2. Toprağı besleyin. Boşalan yataklara olgun kompost veya yanmış ahır gübresi serin. Kış yağmurları besinleri yavaşça toprağa taşır.
3. Malçlayın. Boş toprağı çıplak bırakmayın. Kuru yaprak, saman veya yeşil gübre bitkileriyle örtün; böylece toprak aşınmaz, yabani ot azalır.
4. Yaprakları toplayın. Dökülen yaprakları çuvallara doldurup bir yıl bekletirseniz mükemmel bir yaprak kompostu elde edersiniz.
5. Meyve fidanı dikin. Kasım, yaprağını döken meyve fidanlarının dikimi için uygun dönemin başlangıcıdır. Toprak donmamışsa dikim yapılabilir.
6. Sulama sistemini kapatın. Soğuk bölgelerde damla sulama hortumlarındaki suyu boşaltın; donan su boruları çatlatabilir.
7. Kayıt tutun. Bu yıl nelerin iyi yetiştiğini, nelerin sorun çıkardığını not edin. Gelecek yılın ekim planı için en değerli kaynak budur.

Kasım ekimlerinde sık yapılan hatalar

• Çok geç ekmek: Kasım sonunda ekilen yeşillikler düşük ışık nedeniyle şubata kadar neredeyse hiç büyümez.
• Islak toprağa ekmek: Çamur hâlindeki toprakta tohumlar çürür. Toprak tavına (avuçta sıkınca dağılabilecek nemde) gelene kadar bekleyin.
• Yanlış çeşit seçmek: Bezelye, bakla ve marulun kışlık ve yazlık çeşitleri farklıdır. Tohum paketinde ekim zamanını kontrol edin.
• Drenajı ihmal etmek: Su biriken yerde sarımsak ve soğan çürür.
• Koruma hazırlığı yapmamak: İlk sert don gecesi geldiğinde agrilin elinizin altında olması gerekir.

Sezon boyunca kesintisiz hasat planlamak istiyorsanız ardışık ekim yazımız, kasımda başlayan planı ilkbahar ve yaza nasıl taşıyacağınızı anlatıyor.

Sık sorulan sorular

Kasımda sarımsak ekilir mi?

Evet. Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz kıyıları gibi kışı ılıman geçen bölgelerde kasım sarımsak dikimi için en uygun aydır. Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, kışı sert geçen bölgelerde ise dikimin mart-nisan aylarına bırakılmasını önerir.

Kasımda soğan ekilir mi?

Arpacık soğanlar kasımda ılıman bölgelerde dikilebilir; kış boyu kök geliştirip ilkbaharda önce taze, sonra kuru soğan verir. Kışı sert bölgelerde arpacık dikimi genellikle ilkbahara bırakılır.

Kasımda serada domates yetişir mi?

Isıtmasız hobi seralarında genellikle hayır. Domates sıcak seven bir bitkidir; kasımın kısa günleri ve soğuk gecelerinde büyümesi durur. Akdeniz kıyısındaki ılık seralar dışında kasımda seraya marul, ıspanak, roka gibi yeşillikler ekmek çok daha verimlidir.

Kasımda ekilen ıspanak ne zaman hasat edilir?

Kasımda ekilen ıspanak düşük ışık ve soğuk nedeniyle yavaş büyür. Kıyı bölgelerde ve serada genellikle şubat-mart aylarında hasada gelir. Daha erken hasat istiyorsanız ıspanağı eylül-ekim aylarında ekmeniz gerekir.

Kasımda çiçek soğanı dikilir mi?

Evet. Lale, sümbül, nergis ve müscari gibi ilkbahar çiçeklerinin soğanları genellikle ekim-kasım aylarında, toprak donmadan önce dikilir. Bu soğanlar çiçek açmak için kış soğuğuna ihtiyaç duyar.

Kaynaklar

• Sarımsak Yetiştiriciliği — Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü (Yalova)
• Bezelye Yetiştiriciliği — Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü
• Bakla (Vicia faba) ders notu — Ankara Üniversitesi Açık Ders
• Fall and Winter Protected Culture Growing — University of Illinois Extension

Kasım, bahçede sessiz ama en akıllıca yatırımların yapıldığı aydır. Bugün diktiğiniz birkaç sarımsak dişi ve bir sıra bakla, ilkbaharda bahçenizin ilk hasadı olacak. Kışlık ekimleriniz için iyi drene olan yükseltilmiş yataklara sebze yatakları kategorimizden, kışın da üretime devam etmek için Olimpos 1,58×2,35 m gibi kompakt hobi seralarına göz atabilirsiniz.

Bahçe Kulesi Ekibi · 2020'den beri Bursa'da sebze yatakları, dikey tarım kuleleri, sera ve kümes iskeletleri üretiyoruz. Bu rehberdeki bilgiler, yazının sonunda listelenen kaynaklarla doğrulanmıştır. Son güncelleme: 02.11.2026.