Kısa cevap: Maydanoz, dereotu ve roka serin mevsimi seven, tohumdan kolayca yetişen yeşilliklerdir; Türkiye'nin ılıman bölgelerinde ilkbaharda (şubat–nisan) ve sonbaharda (ağustos sonu–ekim) ekilir. Maydanoz tohumu yavaş çimlenir, bir gece suda bekletip 0,5–1 cm derine ekin; hasat 60–70 günde başlar. Dereotu ve roka doğrudan toprağa sığ ekilir; roka ilkbahar ve sonbaharda 30–40 günde, dereotu yaprak için yaklaşık 40–60 günde hasada gelir. Sürekli hasat için 2–3 haftada bir yeni ekim yapın.
Maydanoz, dereotu ve roka, Türk mutfağının her gün kullanılan yeşillikleridir. Pazardan alınan demetler çabuk solar; bahçenizde ya da balkonunuzda yetiştirdiğinizde ise ihtiyacınız kadarını keser, gerisini bitkide taze bırakırsınız. Üçü de az yer kaplar, saksıda ve dikey kulede iyi yetişir.
Bu rehberde üç yeşilliği ayrı ayrı ele alıyoruz: Her birinin ekim zamanını, tohum hazırlığını, aralık mesafelerini, bakımını, sık karşılaşılan sorunlarını ve hasat şeklini bulacaksınız. Son bölümde de üçünü bir arada, yıl boyu yetiştirmenin pratik bir planını paylaşıyoruz.
Maydanoz, dereotu ve roka ne zaman ekilir?
Üç bitki de serinliği sever. Yaz sıcağında dereotu ve roka hızla çiçeğe kaçar; maydanoz ise yazı daha iyi geçirir ama en verimli dönemi yine ilkbahar ve sonbahardır. Doç. Dr. Harun Özer'in maydanoz ders notuna göre Akdeniz, Ege ve Marmara'nın ılıman kesimlerinde maydanoz yıl boyu yetiştirilebilir.
| Bölge | İlkbahar ekimi | Sonbahar ve kış ekimi |
|---|---|---|
| Akdeniz ve Ege kıyıları | Ocak – mart | Eylül – kasım (kışın açıkta yetişir) |
| Marmara | Şubat – nisan | Ağustos sonu – ekim |
| Karadeniz kıyıları | Mart – nisan | Ağustos sonu – eylül |
| İç Anadolu ve Göller | Mart sonu – mayıs | Ağustos (soğuk çerçeve ya da serayla uzatılır) |
| Doğu Anadolu ve yüksek yerler | Nisan – mayıs | Temmuz sonu – ağustos |
Roka soğuğa oldukça dayanıklıdır. Illinois Üniversitesi'ne göre çoğu roka tipi -5 °C civarındaki soğuklara dayanır ve soğuk çerçeve ya da alçak tünel altında kışı geçirebilir. Kışın taze yeşillik almak isteyenler için soğuk çerçeve ve ısıtmasız serada kış üretimi yazılarımız yol gösterici olabilir.
Maydanoz nasıl yetiştirilir?
Maydanoz iki yıllık bir bitkidir: İlk yıl yaprak verir, ikinci yıl çiçek açıp tohuma kalkar. Özer'in ders notunda Türkiye'de yetiştirilen maydanozun büyük çoğunlukla düz yapraklı tip olduğu belirtilir. Kıvırcık yapraklı maydanoz ise daha çok süs ve garnitür amaçlı kullanılır.
Maydanoz tohumu neden geç çimlenir?
Maydanoz, en yavaş çimlenen sebzelerden biridir. Tohum kabuğundaki doğal maddeler çimlenmeyi geciktirir. Çıkış çoğu zaman 2–4 hafta sürer; bu sürede toprak kurursa tohum hiç çıkmayabilir.
Çimlenmeyi hızlandırmak için:
- Tohumu ıslatın. Illinois Üniversitesi, daha iyi çimlenme için tohumun ekimden önce bir gece suda bekletilmesini önerir.
- Sığ ekin. Tohumu yaklaşık 0,5–1 cm derine ekin ya da yüzeye serpip ince bir kompost tabakasıyla örtün.
- Toprağı sürekli nemli tutun. Çimlenene kadar toprak yüzeyi kurumamalıdır. Ekim sırasını ince bir çuval bezi ya da tahta ile örtüp çıkış başlayınca kaldırmak işe yarar.
- Sabırlı olun. Özer'in ders notuna göre çimlenme için optimum sıcaklık yaklaşık 20 °C'dir; soğuk toprakta süre daha da uzar.
Aralık ve bakım
- Sıra arası yaklaşık 20–25 cm bırakın. Fideler çıktıktan sonra iri yapraklı bitki istiyorsanız 10–20 cm'ye seyreltin; demet hasadı için daha sık bırakabilirsiniz.
- Maydanoz güneşi sever ama yarı gölgeye de dayanır. Yaz sıcağında öğleden sonra gölge alan bir köşe idealdir.
- Toprağı düzenli nemli tutun. Ders notunda maydanoz için uygun pH aralığı 5,8–7,3 olarak verilir.
- Kazık kökü nedeniyle maydanoz şaşırtmayı pek sevmez; doğrudan ekim daha iyi sonuç verir.
Maydanoz nasıl hasat edilir?
Bitkiler 10–20 cm boya ulaştığında hasada başlayabilirsiniz. Ders notuna göre mart ve eylül ekimlerinde hasat genellikle 60–70 gün sonra başlar.
- Ev bahçesinde: Dıştaki olgun sapları dipten kesin, ortadaki genç sürgünleri bırakın. Bu şekilde aylarca hasat alırsınız.
- Demet hasadı: Tüm bitkiyi toprak üstünden 1–2 cm yukarıdan kesin; maydanoz kısa sürede yeniden sürer. Ders notunda verimin üçüncü biçime kadar arttığı, sonra azaldığı belirtilir.
- Hasadı sabah, çiy kuruduktan sonra yapın.
İkinci yılın baharında bitki çiçek sapı çıkarmaya başlar ve yapraklar sertleşir. Bu noktada yeni bir ekim yapmanın zamanı gelmiştir.
Dereotu nasıl yetiştirilir?
Dereotu tek yıllık, hızlı büyüyen ve tüylü yapraklı bir yeşilliktir. Yaprakları taze olarak, çiçek ve tohumları ise turşu ve baharat olarak kullanılır.
Ekim ve aralık
- Doğrudan tohumla ekin. Illinois Üniversitesi, dereotunun kazık kökü nedeniyle şaşırtmayı sevmediğini, doğrudan tohumla ekilmesini önerir.
- Sığ ekin. Tohumu yaklaşık 0,5 cm derine ekin; dereotu tohumu da ışık ve nemden faydalanır.
- Aralık: Sıra arası 20–30 cm. Yaprak hasadı için sık bırakabilirsiniz; tohum ya da iri bitki istiyorsanız 15–20 cm'ye seyreltin.
- Ekim zamanı: Illinois Üniversitesi, ilkbaharda son dondan 1–2 hafta önce ekim yapılabileceğini belirtir. Türkiye'de sonbahar ekimleri de çok iyi sonuç verir.
Çimlenme genellikle 1–3 hafta sürer. Toprağı bu süre boyunca nemli tutun.
Dereotu neden çabuk çiçeğe kaçar?
Dereotunun en büyük sorunu, uzun ve sıcak günlerde hızla çiçek açmasıdır. Çiçeklenen bitkide yaprak üretimi azalır ve bitki kısa sürede yaşlanır.
Bunu geciktirmek için:
- Serin mevsimde ekin. İlkbahar ve sonbahar ekimleri yaz ekimlerinden çok daha uzun süre yaprak verir.
- Sık sık ekin. Illinois Üniversitesi, sezon boyunca iki haftada bir ekim yapılmasını önerir. Bir grup çiçeklenirken diğeri yaprak verir.
- Yavaş çiçeklenen çeşit seçin. Tohum paketlerinde "geç çiçeklenen" ya da "yapraklık" ibaresi olan çeşitleri tercih edin.
- Susuz bırakmayın. Su stresi çiçeklenmeyi hızlandırır.
Dereotu nasıl hasat edilir?
Yaprak hasadına bitki 15–20 cm olduğunda, genellikle ekimden 40–60 gün sonra başlanabilir. Dış yaprakları ya da üst sürgünleri makasla kesin. Tohum için ise birkaç bitkiyi çiçeklenmeye bırakın; Illinois Üniversitesi'ne göre tohumlar genellikle çiçeklenmeden 2–3 hafta sonra olgunlaşır. Olgun tohum başlarını kesip kâğıt torba içinde serin ve havadar bir yerde kurutun.
Dereotu kendi kendine kolayca tohum döker. Sonbaharda bitkide bıraktığınız tohumlar, ertesi bahar kendiliğinden çimlenebilir.
Roka nasıl yetiştirilir?
Roka, üç yeşillik arasında en hızlı büyüyenidir. Acımsı, keskin tadıyla salatalara karakter katar ve tohumdan birkaç hafta içinde hasada gelir.
Ekim ve aralık
- Doğrudan tohumla ekin. Roka kolay çimlenir; genellikle 4–7 gün içinde çıkar.
- Sığ ekin. Tohumu yaklaşık 0,5 cm derine ekin ya da yüzeye serpip hafifçe toprakla örtün.
- Aralık: Sıra arası 15–20 cm. Bebek yaprak hasadı için tohumu sık serpin; iri yaprak için bitkileri 10–15 cm'ye seyreltin.
Roka kaç günde olur?
Illinois Üniversitesi'ne göre ilkbahar ve sonbaharda yetişen roka ekimden 30–40 gün sonra, yaz aylarında ise yaklaşık 20 günde hasada gelir. Yaz rokası daha hızlı büyür ama çok daha çabuk çiçeğe kaçar ve tadı keskinleşir.
Roka neden acılaşır ve delik delik olur?
- Acılaşma: Sıcak ve uzun günler rokayı çiçeklenmeye iter. Çiçeklenen bitkinin yaprakları sertleşir ve acılığı artar. Roka çiçekleri yenebilir, ama yapraklar için en iyisi serin mevsimdir.
- Yaprakta küçük delikler: Bu genellikle pire böceklerinin işidir. Illinois Üniversitesi, bu zararlının ilkbahar ve yaz rokasında çok daha yoğun olduğunu, sonbahar rokasında ise neredeyse hiç sorun çıkarmadığını belirtir. İnce bir tül örtüyle bitkileri kapatmak en etkili önlemdir.
Roka nasıl hasat edilir?
Yapraklar 8–10 cm olduğunda dıştan koparabilir ya da tüm bitkiyi toprak üstünden 2–3 cm yukarıdan kesebilirsiniz. Roka kesildikten sonra yeniden sürer; sonbaharda ekilen roka, ilkbaharda çiçeğe kaçana kadar defalarca hasat edilebilir.
Bu yeşillikler dikey kulede ve balkonda yetişir mi?
Evet. Maydanoz, dereotu ve roka sığ köklü, küçük boylu ve sürekli hasat edilen bitkiler oldukları için dikey yetiştirmeye çok uygundur. Bir dikey kulede her kata farklı bir yeşillik ekerek az yerden sürekli hasat alabilirsiniz.
Yediveren Bahçe Kulesi1 m²'de 42 bitki; maydanoz, dereotu ve rokayı katlara dağıtın, tek noktadan sulayın.Ürünü incele →
Dar bir balkonunuz varsa daha ince bir kule de aynı işi görür. Mutfak penceresinin yanındaki bir kule, yemek yaparken birkaç adımda taze yeşillik koparmanızı sağlar.
Yonca Bahçe KulesiDar balkonlar için 35 cm genişlik; 6 katta 24 bitkiyle mutfağınızın yeşillik köşesi.Ürünü incele →
Balkonda yön seçimi önemlidir:
- Güney cephe: Kışın ve baharda idealdir; yazın öğle güneşi roka ve dereotunu çabuk çiçeğe kaçırabilir.
- Doğu ve batı cephe: Yaz aylarında bu yeşillikler için en dengeli seçenektir.
- Kuzey cephe: Maydanoz kısmen idare eder; roka ve dereotu cılız kalabilir.
Balkonda yeşillik yetiştirmenin diğer ayrıntıları için balkonda aromatik bitkiler yazımıza göz atabilirsiniz. Daha da hızlı bir hasat isterseniz roka ve dereotunu mikro yeşillik olarak, birkaç günde pencere önünde de yetiştirebilirsiniz.
Üçünü bir arada, yıl boyu nasıl yetiştirirsiniz?
Yeşilliklerde sürekli hasatın sırrı, tek seferde çok ekmek değil, sık aralıklarla az ekmektir.
- Maydanozu yılda iki kez ekin. Bir ekim ilkbaharda, bir ekim yaz sonunda yapılırsa neredeyse yıl boyu maydanozunuz olur. Maydanoz tek ekimle aylarca hasat verir.
- Dereotunu 2–3 haftada bir ekin. Özellikle ilkbahar ve sonbaharda küçük partiler hâlinde ekim yapın.
- Rokayı 2–3 haftada bir ekin. Yazın ekimi azaltın ya da hafif gölgeli bir köşeye kaydırın.
- Küçük bir yatağı bantlara ayırın. Her bant bir ekim partisine ayrılır; biri hasat edilirken diğeri büyür.
Bu planı uygulamak için büyük bir alana ihtiyacınız yok. 110×60 cm'lik küçük bir yatak, bir ailenin maydanoz, dereotu ve roka ihtiyacının büyük bölümünü karşılayabilir. Ayrıntılar için ardışık ekim rehberimize bakabilirsiniz.
Modüler Sebze Yatağı No:4 (110×60)Mutfak kapısının yanına sığan küçük yatak; maydanoz, dereotu ve rokayı bantlar hâlinde, sırayla ekin.Ürünü incele →
Sık sorulan sorular
Maydanoz tohumu kaç günde çıkar?
Maydanoz yavaş çimlenen bir bitkidir; çıkış çoğu zaman 2–4 hafta sürer, soğuk toprakta daha da uzayabilir. Tohumu bir gece suda bekletmek ve toprağı sürekli nemli tutmak süreyi kısaltır.
Dereotu saksıda yetişir mi?
Evet. Kazık kökü için en az 20–25 cm derinliğinde bir saksı seçin ve tohumu doğrudan saksıya ekin. Dereotu uzun boylu olabileceği için rüzgârlı balkonlarda korunaklı bir köşeye koyun.
Roka kışın yetişir mi?
Ilıman bölgelerde roka kışı açıkta geçirebilir; hafif donlara dayanır. Soğuk bölgelerde ise soğuk çerçeve, alçak tünel ya da ısıtmasız sera altında kış boyu hasat almak mümkündür.
Maydanoz kaç yıl yaşar?
Maydanoz iki yıllıktır. İlk yıl bol yaprak verir, ikinci yılın baharında çiçek sapı çıkarıp tohuma kalkar. Yaprak kalitesini korumak için her yıl ya da yılda iki kez yeni ekim yapmak en iyisidir.
Maydanoz, dereotu ve roka aynı yatakta yetişir mi?
Evet, üçü de benzer koşulları sever. Dereotu uzun boylu olduğu için yatağın kuzey kenarına, roka ve maydanoz ise güney tarafa ekilirse birbirlerini gölgelemezler. Dereotunu havucun dibine ekmemek önerilir; aynı familyadandırlar.
Kaynaklar
- Maydanoz Yetiştiriciliği (ders notu) — Doç. Dr. Harun Özer, Ondokuz Mayıs Üniversitesi akademik veri sistemi
- Growing Parsley — University of Illinois Extension
- Dill — University of Illinois Extension
- Arugula: A New Trendy Green from the Old World — University of Illinois Extension
Maydanoz, dereotu ve roka, küçük bir alandan en sık hasat alabileceğiniz bitkilerdir. Serin mevsimde ekin, maydanozda sabırlı olun, dereotu ve rokayı birkaç haftada bir yenileyin. Mutfağınıza en yakın yerde taze yeşillik yetiştirmek için dikey kuleler ve balkon yatakları arasından size uygun çözümü bulabilirsiniz.
Bahçe Kulesi Ekibi · 2020'den beri Bursa'da sebze yatakları, dikey tarım kuleleri, sera ve kümes iskeletleri üretiyoruz. Bu rehberdeki bilgiler, yazının sonunda listelenen kaynaklarla doğrulanmıştır. Son güncelleme: 02.11.2026.
